Austin, Texas, februari 2021
In februari 2021 zette winterstorm Uri Texas onder ijs. Stroom viel uit, raffinaderijen gingen dicht en de benzineproductie aan de Golfkust kelderde. De pompprijs steeg zonder dat de olie zelf veel duurder werd. Wat zegt dat over onze prijs aan de pomp?
Een orkaan is niet de enige ramp die raffinaderijen platlegt. In februari 2021 deed extreme kou hetzelfde in Texas. Winterstorm Uri zette stroomnet, gasleidingen en fabrieken stil. De olieprijs bleef relatief rustig, maar benzine werd duurder omdat er minder van werd gemaakt. Die les geldt ook voor Nederland: de pompprijs hangt niet alleen van Brent af, maar ook van raffinagecapaciteit.
Wat er gebeurde
Rond 13 februari 2021 trok een grote winterstorm met extreme kou over het midden van de Verenigde Staten. Texas was het hardst geraakt. Het stroomnet van ERCOT kreeg te maken met uitval en draaiende black-outs. Gasputten bevroren, compressoren vielen stil en raffinaderijen stopten de productie. Volgens de Amerikaanse energiedienst EIA kon het weken duren voor energie-systemen weer normaal draaiden.
Het probleem was de plek. De Golfkust is goed voor meer dan de helft van alle Amerikaanse raffinagecapaciteit. Texas alleen al heeft ongeveer 32 procent, zo’n 5,9 miljoen vaten per dag. Die fabrieken zijn gebouwd voor hitte, niet voor vorst onder het vriespunt. Op het hoogtepunt rond 17 februari was volgens schattingen van het Amerikaanse ministerie van Energie zo’n 3,7 miljoen vaten per dag stilgelegd: 20 procent van de totale Amerikaanse raffinagecapaciteit. Tot 5,7 miljoen vaten per dag (31 procent) had last van de kou, door volledige stilstand of lagere bezetting. De meeste uitval zat rond Beaumont/Port Arthur, Houston en Corpus Christi.
Cijfers van de EIA
In de week tot 19 februari 2021 daalden de bruto-inputs van Amerikaanse raffinaderijen met 2,7 miljoen vaten per dag (18 procent) naar 12,6 miljoen vaten per dag, schrijft de EIA in Today in Energy. Aan de Golfkust was de daling 2,4 miljoen vaten per dag (28 procent) naar 6,3 miljoen. Dat was de grootste weekdaling sinds orkaan Harvey in september 2017.
Ook de productie van brandstoffen kelderde. Volgens This Week in Petroleum van 24 februari 2021 zakte de benzineproductie aan de Golfkust met 1,0 miljoen vaten per dag (25 procent) naar 2,9 miljoen. Distillaat (diesel en stookolie) daalde met 0,8 miljoen vaten per dag (28 procent) naar 1,9 miljoen. Kerosine zakte met 0,2 miljoen vaten per dag (34 procent).
Wat het met de prijs deed
Minder productie betekent sneller druk op de prijs. Op 17 februari steeg de spotprijs van benzine aan de Golfkust week-op-week met 20 dollarcent per gallon (13 procent) naar 1,79 dollar. In New York Harbor was de stijging 16 cent per gallon, in Chicago 17 cent. Op 22 februari lag de gemiddelde Amerikaanse pomp-benzineprijs 13 cent per gallon hoger dan een week eerder, op 2,63 dollar. Aan de Golfkust steeg de pompprijs eveneens met 13 cent, naar 2,34 dollar. Omgerekend is 13 cent per gallon ongeveer 3 tot 4 eurocent per liter.
Dat klinkt bescheiden naast de pieken van 2022, maar het ging om een snelle sprong door uitval van fabrieken, niet door een oorlog of een OPEC-besluit. De herstart duurde bovendien langer dan een paar dagen: sommige installaties hadden schade door de kou en bleven weken deels stil.
Wat betekent dit voor de Nederlandse automobilist?
De kern is dezelfde als bij Harvey en Katrina: tussen ruwe olie en de liter in je tank zit de raffinage. Valt die capaciteit weg, dan wordt benzine of diesel schaarser en duurder, ook als de olie zelf niet veel beweegt. Texas laat zien dat het niet alleen orkanen zijn. Extreme kou, stroomuitval of een brand in een grote raffinaderij kan hetzelfde effect hebben.
Nederland heeft met Rotterdam een groot raffinagecentrum, maar benzine en diesel zijn wereldwijde producten. Een flinke uitval elders kan hier doorwerken via spotmarkten en import. Wel dempt de Nederlandse accijns het effect: een vast bedrag per liter blijft gelijk, waardoor een stijging in eurocenten procentueel kleiner lijkt. Hoe de prijs is opgebouwd, lees je in wat er in de prijs van een liter benzine zit. Over Harvey en raffinage-uitval lees je meer in orkaan Harvey 2017.
- Reken het zelf uit. Met de tankkosten-calculator zie je wat een paar cent per liter extra kost per tankbeurt en per jaar.
- Kijk over de grens. Woon je dicht bij België of Duitsland, dan zie je met tanken over de grens of het daar goedkoper is.
- Let op meer dan alleen olie. Nieuws over raffinage, pijpleidingen of stroomtekorten in grote productieregio’s zegt vaak meer over de pompprijs op korte termijn dan alleen de Brent-koers.