29 november 1956
Zeventig jaar geleden raakte de olieaanvoer uit het Midden-Oosten verstoord door de Suezcrisis. Nederland kreeg een zondagsrijverbod van bijna twee maanden. Wat betekent zo'n crisis voor de automobilist?
Bij autoloze zondagen denkt bijna iedereen aan 1973. Maar zeventien jaar eerder mocht de Nederlandse automobilist ook al op zondag niet de weg op. De aanleiding was de Suezcrisis van 1956, die deze maand precies zeventig jaar geleden losbarstte. Een terugblik op een vergeten brandstofcrisis, en wat die vandaag nog zegt.
Een kanaal dat dichtging
Op 26 juli 1956 maakte de Egyptische president Nasser bekend dat hij de Frans-Britse maatschappij die het Suezkanaal uitbaatte, per direct nationaliseerde. Groot-Brittannië, Frankrijk en Israël maakten daarop in het geheim plannen voor een militaire aanval. De gevechten duurden van 29 oktober tot en met 7 november 1956. Op 2 november liet Nasser negenenveertig schepen in het kanaal afzinken. Daarmee was het kanaal voor het eerst in zijn geschiedenis geblokkeerd. Bij de landing in Port Said gingen bovendien de olietanks in de haven in vlammen op.
Voor Europa was dat een harde klap, want door de crisis raakte de olieaanvoer uit het Midden-Oosten verstoord. Daar kwam de spanning van de Hongaarse Opstand in hetzelfde jaar nog bij, wat de angst voor een groter conflict tussen de NAVO en de Sovjet-Unie vergrootte.
Negen zondagen niet rijden
De Nederlandse regering koos voor een harde maatregel. Van 25 november 1956 tot en met 20 januari 1957 gold een zondagsrijverbod, zo staat in het overzicht van autoloze zondagen op Wikipedia. Dat zijn negen zondagen achter elkaar. Ook België voerde autoloze zondagen in. Het was niet de eerste keer: al in 1946, toen benzine schaars was, mochten op zondag alleen mensen rijden die zakelijk op pad waren en daar toestemming voor hadden.
Automobilisten zochten meteen naar uitwegen. Op de foto bij dit stuk, gemaakt op 29 november 1956, wordt een auto omgebouwd van benzine naar propaan, in verband met het zondagsrijverbod. Een vroege vorm van rijden op gas dus, geboren uit nood.
In 1973 herhaalde de geschiedenis zich, toen met tien autoloze zondagen. Daarover schreven we eerder in autoloze zondag 1973: lege snelwegen.
Wat je er vandaag aan hebt
Een zondagsrijverbod is nu moeilijk voor te stellen, maar de les van 1956 blijft staan: de prijs en beschikbaarheid van brandstof hangen sterk af van een paar zeeroutes en een paar regio's. Dat het Suezkanaal kwetsbaar is, bleek ook in 2021, toen de Ever Given vastliep. Spanning in het Midden-Oosten werkt via de olieprijs al snel door aan de pomp.
Wat kun je zelf doen als het onrustig wordt op de oliemarkt?
- Ken je kosten. Wie weet wat een liter extra per week kost, schrikt minder van een prijsstijging en kan beter kiezen.
- Kijk naar alternatieven. In 1956 was dat propaan. Nu kun je met onze vergelijker van elektrisch, benzine, diesel en lpg uitrekenen wat een andere brandstof je per jaar scheelt.
- Tank slim. Woon je dicht bij de grens, dan kan tanken in België of Duitsland schelen. Met tanken over de grens zie je of de omweg loont.
- Rijd zuiniger. Rustig optrekken en op tijd uitrollen helpt altijd, of de olie nu duur is of niet.
Zeventig jaar na de Suezcrisis rijden we in heel andere auto's, maar de afhankelijkheid van olie uit verre regio's is gebleven. Wie zijn brandstofkosten kent, staat sterker als het misgaat.
Bron: Wikipedia – Suezcrisis