North Carolina, juli 2008
Op 11 juli 2008 kostte een vat olie even 147,27 dollar, een recordprijs. Vijf maanden later was het nog 32 dollar. Wat leert die achtbaan de automobilist van nu?
Een olieprijs die maandenlang alleen maar stijgt, en iedereen die zich afvraagt waar het ophoudt. In 2008 gebeurde precies dat. Op 11 juli 2008 werd tijdens de handel een vat ruwe olie verhandeld voor 147,27 dollar, een record. Een halfjaar later was daar nog maar een fractie van over. Een terugblik op het wildste oliejaar tot nu toe, en wat je er vandaag mee kunt.
Vijf jaar lang omhoog
Vanaf het midden van de jaren tachtig tot september 2003 bleef een vat olie, omgerekend naar geld van 2008, meestal onder de 25 dollar. Daarna ging het hard. In 2003 kwam de prijs boven de 30 dollar, op 11 augustus 2005 stond hij op 60 dollar en eind 2007 werd de grens van 100 dollar bereikt. In de eerste helft van 2008 volgde nog een steile klim tot de piek in juli. Die lag meer dan een derde boven het vorige record, gecorrigeerd voor inflatie, uit 1980.
Op de foto zie je hoe dat er in de Verenigde Staten uitzag. Een tankstation in North Carolina had in juli 2008 geen cijferborden met een 4 meer over en schilderde de vieren er maar met de hand op.
Waarom werd olie zo duur?
Er was niet één oorzaak. Volgens de bron speelden onder meer de spanning in het Midden-Oosten, de snel groeiende vraag uit China, de zwakke dollar, berichten over krimpende olievoorraden, zorgen dat de olieproductie zijn top bereikte en financiële speculatie een rol.
Vooral de vraag uit opkomende landen tikte aan. China verdubbelde zijn olieverbruik tussen 1996 en 2006. Tussen 1995 en 2005 ging het Chinese verbruik van 3,4 naar 7 miljoen vaten per dag. Veel landen hielden de pompprijs bovendien kunstmatig laag met subsidies, waardoor de vraag daar nauwelijks reageerde op de hogere olieprijs.
De euro dempte de klap
Voor Europa was er een belangrijk verschil. Tussen 1 januari 2002 en 1 januari 2008 werd olie in dollars gemeten bijna vijf keer zo duur: van 20,37 dollar naar bijna 100 dollar. Omdat de euro in die jaren veel sterker werd tegenover de dollar, werd olie in de eurozone 'maar' 2,94 keer zo duur. Hoe die wisselkoers vandaag doorwerkt, lees je in ons stuk over de dollarkoers en de pompprijs.
De crash: bijna 80 procent eraf
Toen sloeg de wereldwijde recessie toe. De vraag naar energie kromp eind 2008 snel. Begin september stond de olieprijs nog op 110 dollar, in december op 32 dollar. Een daling van bijna 80 procent in zes maanden. In de Verenigde Staten daalde het verbruik van olieproducten in 2008 met 1,2 miljoen vaten per dag, de grootste jaarlijkse daling sinds 1980. Pas in augustus 2009 stabiliseerde de prijs, waarna hij tot november 2014 grofweg tussen de 70 en 120 dollar bleef.
Wat dit betekent voor de automobilist van nu
Ook nu is de olieprijs onrustig, onder meer door de spanning rond de Straat van Hormuz. Het jaar 2008 leert een paar dingen.
- Een record is geen voorspelling. Wie in juli 2008 dacht dat olie alleen nog duurder kon worden, zag de prijs binnen een halfjaar instorten. Ga dus niet in paniek grote voorraden inslaan.
- De wisselkoers telt mee. Een sterke euro maakt olie voor ons goedkoper, een zwakke euro duurder. Een stijging in dollars komt daarom niet één op één bij jou aan.
- De pomp volgt minder hard. In Nederland bestaat een groot deel van de literprijs uit accijns en btw. Die bedragen bewegen niet mee met de olie, dus de pompprijs schommelt procentueel minder dan de olieprijs zelf.
- Zuinig rijden blijft het meeste opleveren. Op de olieprijs heb je geen invloed, op je eigen verbruik wel.
Woon je dicht bij de grens, dan kan tanken in België of Duitsland schelen, zolang het omrijden het voordeel niet opeet. Reken het uit met de rekenhulp tanken over de grens. Wat een rit je bij de huidige prijzen kost, zie je met de ritkosten-rekenhulp.
Bron: Wikipedia, 2000s energy crisis.