Straat van Hormuz
Door de Straat van Hormuz gaat zo'n 20 procent van alle olie die de wereld verbruikt. Waarom spanningen daar de benzineprijs in Nederland raken.
Elke keer dat het onrustig wordt in de Golfregio, valt in het nieuws dezelfde naam: de Straat van Hormuz. Wie in Nederland tankt, heeft daar meer mee te maken dan je zou denken. Wat is die zeestraat, en waarom is hij zo belangrijk voor de olieprijs?
In het kort
- Door de Straat van Hormuz ging in 2024 zo'n 20 miljoen vaten olie per dag.
- Dat is ongeveer 20 procent van het wereldwijde olieverbruik.
- Alleen al de kans op een blokkade maakt olie duurder.
Een smalle doorgang. De Straat van Hormuz ligt tussen Oman en Iran en verbindt de Perzische Golf met de Golf van Oman en de Arabische Zee. Volgens de Amerikaanse energiedienst EIA is de zeestraat diep en breed genoeg voor de grootste olietankers ter wereld. Het is een van de belangrijkste knelpunten voor olie: er gaat heel veel olie doorheen, en er zijn weinig andere routes.
De cijfers. In 2024 ging er gemiddeld 20 miljoen vaten olie per dag door de Straat van Hormuz. Dat is ongeveer 20 procent van het wereldwijde verbruik van olie en olieproducten. Het was meer dan een kwart van alle olie die over zee wordt verhandeld. Ook ongeveer een vijfde van de wereldhandel in vloeibaar aardgas (lng) ging erdoorheen, vooral uit Qatar.
Weinig alternatieven. Het meeste dat door de straat gaat, kan de regio op geen andere manier verlaten, schrijft de EIA. Er zijn wel enkele pijpleidingen. Saudi-Arabië stuurde in 2024 een deel van zijn olie over land via een oost-westpijpleiding naar havens aan de Rode Zee. Maar die capaciteit is beperkt.
Al een risico is genoeg. De olieprijs reageert al op de kans dat de straat dicht zou gaan. In juni 2025 was de scheepvaart door de Straat van Hormuz niet geblokkeerd, toch steeg Brent na Israëlische aanvallen op Iran van 69 dollar op 12 juni naar 74 dollar op 13 juni. Handelaren betalen extra voor het risico. Dat noemt men een risicopremie.
Van zeestraat naar pomp. Een hogere olieprijs komt via de raffinaderijen door in de prijs van benzine en diesel. Een energiedeskundige gebruikte in 2025 tegenover de NOS de vuistregel dat 10 dollar per vat ruwweg 10 cent per liter benzine scheelt. Bij een echte blokkade zouden de gevolgen groter zijn, omdat er dan fysiek olie ontbreekt. Ook de Nederlandse overheid noemt de crisis rond de Straat van Hormuz als reden om minder afhankelijk te worden van fossiele energie.
Wat kun je zelf doen? Je kunt de wereldpolitiek niet sturen, je eigen verbruik wel. Zuiniger rijden, minder onnodige ritten en goed vergelijken waar je tankt helpen het meest als de prijs stijgt. Wie overweegt elektrisch te gaan rijden, is minder afhankelijk van de olieprijs.
Ook gas en Saudi-Arabië. Volgens de EIA ging in 2024 ook ongeveer een vijfde van de wereldhandel in vloeibaar aardgas (lng) door de straat, vooral uit Qatar. Saudi-Arabië verscheept er meer ruwe olie doorheen dan enig ander land: 38 procent van de ruwe-olieflow in 2024, zo'n 5,5 miljoen vaten per dag. Iran opende in 2021 een eigen pijpleiding naar de haven Jask aan de Golf van Oman, buiten de straat om, maar volgens de EIA werd die nauwelijks gebruikt en stopte de belading na september 2024.
Bereken wat een prijsstijging voor jou betekent met de tankkosten-rekenhulp, of vergelijk met de vergelijker voor elektrisch, benzine, diesel en lpg.