Raffinaderij Moskou (archief 2017)
Trump geeft Oekraïense aanvallen op Russische raffinaderijen de schuld van dure diesel. Analisten en cijfers van het IEA laten zien dat de oorlog rond Iran veel zwaarder weegt. Wat betekent dat voor jouw dieselrekening?
De Amerikaanse president Donald Trump wijst opnieuw naar Oekraïne als schuldige van de dure diesel. In een interview met de Amerikaanse zender Newsmax noemde hij de Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen, die deze week weer zijn hervat, een "schande". Volgens Trump zorgt president Zelensky er alleen maar voor dat de olieprijzen wereldwijd stijgen. De Deense publieke omroep DR Verificerer zocht uit of dat klopt. Het korte antwoord: de aanvallen tellen mee, maar de oorlog rond Iran weegt veel zwaarder.
Wat zeggen de cijfers?
DR baseert zich onder meer op het oktoberrapport van het Internationaal Energieagentschap (IEA). Daarin wordt de export van olie en diesel in september 2026 vergeleken met september 2025. Er komen duidelijk minder vaten op de wereldmarkt, vooral uit drie hoeken: Rusland, Saudi-Arabië en de rest van het Midden-Oosten. Volgens het IEA ontbreekt er dit jaar ongeveer twee keer zoveel olie en diesel uit Saudi-Arabië en het Midden-Oosten als uit Rusland. Het IEA schrijft wel dat de lagere Russische productie de tekorten op de wereldmarkt "intenser" maakt.
Chef-analist Arne Lohmann Rasmussen van Global Risk Management zegt tegen DR dat de stijging van de dieselprijs "in overwegende mate" door de oorlog in Iran komt. De Oekraïense aanvallen dragen volgens hem bij, maar zijn lang niet zo groot als de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten.
Hij wijst ook op een factor die je niet direct in de cijfers ziet: China. Zonder de oorlog had China volgens hem veel meer diesel kunnen exporteren en zo als buffer kunnen werken. Maar omdat het land onder meer geen olie meer uit Iran kan kopen om te raffineren, ging de Chinese dieselproductie juist omlaag.
Een raffinageschok bovenop een olieschok
Een analyse van de Amerikaanse centrale bank in Dallas (Dallas Fed, 8 oktober) laat zien waarom vooral diesel zo duur is. Door uitval van raffinaderijen in het Midden-Oosten, problemen met de scheepvaart, beschadigde Russische raffinaderijen en minder raffinage in China is sinds eind dit voorjaar 6 tot 8 miljoen vaten per dag aan raffinagecapaciteit weggevallen. Dat is tot 10 procent van de wereldwijde capaciteit.
De Oekraïense aanvallen hebben de Russische raffinagecapaciteit deze zomer met tot 60 procent verminderd, al lopen de schattingen per maand sterk uiteen. Russische raffinage en export van brandstoffen samen daalden met 1,5 miljoen vaten per dag. In het Midden-Oosten wordt sinds februari 2,0 miljoen vaten per dag minder olie verwerkt. Het verschil tussen de prijs van ruwe olie en de groothandelsprijs van diesel ligt inmiddels hoger dan in 2022, na de Russische inval in Oekraïne. Volgens de Dallas Fed komt dat door krapte in de markt en niet door hogere marges van pomphouders of distributeurs.
Wat betekent dit voor jou?
Voor de Nederlandse dieselrijder is dit geen goed nieuws. Volgens de Dallas Fed is de situatie in Europa nog lastiger, omdat hier meer Russische en Midden-Oosterse diesel wegvalt. Europa haalt daarom steeds meer diesel uit de VS, en de lage waterstand van de Rijn, een belangrijke route voor brandstof, maakt de aanvoer extra lastig.
Verwacht dus geen snelle daling, ook niet als Oekraïne zou stoppen met de aanvallen. De Dallas Fed verwacht dat de extra marge op diesel blijft hangen, zelfs als de scheepvaart door Hormuz weer normaal wordt: beschadigde raffinaderijen hebben maanden nodig om te herstellen. Rasmussen is nog stelliger. Pas als er vrede komt in het Midden-Oosten, verandert er volgens hem echt iets aan de dieselprijs. Ook de dieseldeal van Trump met Rusland verandert daar weinig aan.
Wat kun je zelf doen? Reken uit wat een volle tank of je vaste ritten nu kosten met de tankkosten-calculator. Woon of rijd je bij de grens, kijk dan of tanken in België of Duitsland voordeliger is; diesel was in Duitsland onlangs goedkoper dan in België. En twijfel je over je volgende auto, zet dan diesel, benzine en elektrisch naast elkaar met de vergelijker.
Bron: DR Verificerer