Analisten verwachten weinig daling van de dieselprijs na de deal tussen Trump en Poetin. De volumes zijn te klein en de geopolitieke onrust blijft. Wat merk jij aan de Nederlandse pomp?
De Amerikaanse president Donald Trump zoekt met de tussentijdse verkiezingen in zicht naar manieren om de dieselprijs te drukken. Vrijdag sloot hij een deal met de Russische president Vladimir Poetin over levering van miljoenen vaten Russische diesel. Wat levert dat op voor de prijs – ook in Nederland? NRC zet de feiten op een rij, met Nederlandse energie-experts. Het korte antwoord: weinig, zolang de geopolitieke onrust aanhoudt.
Wat is er afgesproken?
Volgens Trump levert Rusland per direct ruim 300.000 ton diesel (ongeveer 2,25 miljoen vaten), in november 500.000 ton, daarna een miljoen ton en „binnen korte tijd” nog eens drie miljoen ton. In ruil heft de VS tijdelijk sancties tegen Russische brandstof op. Trump claimt dat dat het aanbod omhoog jaagt en de prijs omlaag. Diesel steeg in de VS mede door de Iran-oorlog met zo’n 70 procent; boeren en truckers betalen fors meer, en die kosten werken door in andere producten.
Waarom analisten weinig effect verwachten
Die eerste lading van 300.000 ton gebruiken de VS al in minder dan een dag, aldus de Amerikaanse Energy Information Administration. Dat volume is dus te klein om de markt structureel te kantelen. Bovendien kan Rusland de belofte volgens experts nauwelijks waarmaken. Energie-analist Jilles van den Beukel (denktank HCSS) wijst erop dat Rusland al moeite heeft om genoeg diesel voor zichzelf te maken. Door Oekraïense aanvallen op raffinaderijen raffineert Rusland volgens de consensus ongeveer 30 procent minder dan vóór die aanvallen.
Daarom drong Trump er bij de Oekraïense president Zelensky op aan te stoppen met aanvallen op Russische raffinaderijen. Hoogleraar energie-economie Machiel Mulder (Rijksuniversiteit Groningen) zegt daarover tegen NRC: dat is het enige dat echt helpt – minder oorlog. Minder aanvallen kan tot meer aanbod leiden, en dus tot minder krapte. Of die afspraak standhoudt, is nog de vraag: aanvallen op raffinaderijen raken de Russische oorlogskas, en Zelensky wil juist dat Poetin stopt met aanvallen op Oekraïense energie-infrastructuur.
Wat deed de prijs maandag?
Na een weekend vol energie-nieuws bewoog de Amerikaanse dieselprijs nauwelijks. Op 5 oktober stond die op 6,38 dollar per gallon (3,79 liter); maandag was dat 6,20. Een klein knikje in een grafiek die al maanden historisch hoog staat. Oliehandelaren lijken de deal niet te geloven: als ze op korte termijn echt veel meer aanbod verwachtten, was de prijs verder gezakt. Geopolitieke spanning – waaronder dodelijke Houthi-aanvallen op vliegvelden in Saoedi-Arabië – houdt de risicopremie in olie en diesel hoog.
Ook de Straat van Hormuz biedt weinig soelaas voor diesel. Door die route vaart nu vooral ruwe olie, geen producten zoals benzine en diesel, zegt Van den Beukel. Producten zijn brandbaarder; bemanningen willen minder graag op een dieseltanker varen zolang er aanvallen zijn. Bovendien verdienen rederijen meer aan grote olietankers dan aan productschepen, aldus Mulder.
En Europa?
Eerder zette Trump Europa onder druk om dieselreserves vrij te geven, met dreiging van een Amerikaans exportverbod. Europa ging anderhalve week geleden overstag, maar of het om een echte nieuwe vrijgave gaat en hoe groot het prijseffect is, blijft onduidelijk. Bij eerdere vrijgaven uit strategische voorraden bleef het effect op de prijs beperkt – en die verwachting geldt ook nu, schrijft NRC.
Wat betekent dit voor de Nederlandse pomp?
Diesel en benzine worden wereldwijd verhandeld. Een hogere of lagere wereldprijs sijpelt door naar Europa, maar niet één-op-één naar jouw literprijs. In Nederland bepalen accijns en btw een groot deel van wat je betaalt. Pompprijzen reageren met vertraging, en lokale concurrentie tussen stations doet er ook toe. Een Amerikaanse deal die op papier miljoenen tonnen belooft, maar in de praktijk te klein en onzeker is, zie je dus niet meteen terug als een scherpe daling bij de Nederlandse pomp.
Wel relevant: zolang raffinage krap blijft en Midden-Oosten-risico hoog, blijft diesel duur ten opzichte van vorig jaar. Dat voel je niet alleen bij personenauto’s op diesel, maar ook indirect via transportkosten in winkels en bij de bouw.
Wat kun je zelf doen?
Je kunt de wereldmarkt niet sturen, wel je eigen kosten. Vergelijk stations in je regio, tank niet alleen bij de snelweg, en reken uit wat een volle tank je kost met onze tankkostenberekening. Woont of rijdt u dicht bij de grens, dan kan tanken in België of Duitsland nog steeds lonen – check dat met tanken over de grens. Voor wie twijfelt tussen brandstoffen: de vergelijking elektrisch, benzine, diesel en lpg zet de kilometerkosten naast elkaar.
Kortom: de dieseldeal tussen Trump en Poetin is politiek opvallend, maar volgens analisten vooral voor de bühne. Zolang raffinagecapaciteit laag blijft en geopolitieke onrust aanhoudt, reken niet op een snelle, forse daling aan de Nederlandse pomp.
Bron: NRC