Het kabinet wilde de wegenbelasting vanaf 2030 vervangen door een tarief per gereden kilometer. Zo zat het plan in elkaar, waarom het in 2023 stopte en wat het voor jouw autokosten betekent.
Vrachtwagens betalen sinds 1 juli 2026 per gereden kilometer. Dan rijst bij veel automobilisten de vraag: komt dat ook voor de gewone auto? Een paar jaar geleden leek het antwoord ja. In juli 2022 kondigde het kabinet aan dat automobilisten vanaf 2030 niet meer zouden betalen voor het bezit van een auto, maar voor het gebruik ervan. Dat staat in een nieuwsbericht van de Rijksoverheid. Het plan heette officieel betalen naar gebruik, in de volksmond rekeningrijden.
Zo zat het plan in elkaar. De bestaande motorrijtuigenbelasting (mrb, de wegenbelasting) zou blijven bestaan, maar het tarief zou afhangen van het aantal kilometers dat een auto per jaar rijdt. Dat gold voor alle personen- en bestelauto's. Het tijdstip en de plek zouden niet uitmaken: een kilometer in de spits telde even zwaar als een kilometer op zondagochtend, en ook kilometers in het buitenland telden mee. De overheid hoefde volgens het kabinet alleen te weten hoeveel er per jaar gereden was, niet waar. Tegelijk zouden de tol bij de Westerscheldetunnel en de Kiltunnel en de geplande tol op de Blankenburgverbinding en de ViA15 vervallen.
Waarom de overheid het wilde. De reden is vooral geld. Elektrische auto's tanken geen benzine of diesel, dus naarmate er meer van rijden, valt de opbrengst van de brandstofaccijns terug. Volgens de toenmalige staatssecretaris van Financiën haalde de overheid in 2022 zo'n € 14 miljard op aan autobelastingen, waarvan ruim € 4 miljard via de mrb. Het nieuwe systeem moest de opbrengst op het niveau van 2025 houden en het tarief per kilometer zou na 2030 jaarlijks mogen stijgen om dat zo te houden. Daarnaast hoopte het kabinet op bewuster autogebruik en minder CO2-uitstoot. De belasting zou in totaal niet hoger worden: wie weinig rijdt, zou minder gaan betalen en wie veel rijdt meer.
De lastige vraag: hoe tel je de kilometers? Volgens een analyse van Privacy First lagen er drie opties op tafel. De eerste is één keer per jaar de kilometerstand op het dashboard aflezen, bijvoorbeeld bij de APK. De tweede is een kastje in de auto dat de kilometers automatisch doorgeeft. De derde is een systeem met gps, via een kastje of een app op de telefoon. Elke optie had nadelen: tellerfraude bij de eerste, kosten en controle bij de tweede en privacy bij de derde. Ook de tariefstructuur lag nog niet vast, net als de vraag of het tarief, zoals nu, zou afhangen van gewicht en brandstofsoort.
Waarom het stopte. Na de val van het kabinet-Rutte IV op 7 juli 2023 verklaarde de Tweede Kamer het onderwerp op 12 september 2023 controversieel. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zette het project daarna op 1 oktober 2023 stop, aldus Privacy First. Voor jou betekent dat: de wegenbelasting blijft een vast bedrag per maand of kwartaal, of je nu 5.000 of 30.000 kilometer per jaar rijdt. Wel is het probleem achter het plan niet verdwenen: hoe meer elektrische auto's, hoe minder accijns. Dat het idee ooit terugkomt, is dus niet uitgesloten.
Wat betekent dit voor jou? Rijd je weinig, dan betaal je in het huidige systeem per kilometer relatief veel wegenbelasting. Deel je jaarbedrag aan mrb maar eens door het aantal kilometers dat je rijdt; bij weinig kilometers kan dat meer zijn dan je denkt. Wie veel rijdt, is met de vaste mrb juist goedkoper uit en zou bij een kilometerheffing meer gaan betalen. Hoe jouw kosten per rit nu zijn opgebouwd, reken je uit met onze ritkosten-tool. Wil je weten hoe de wegenbelasting voor stekkerauto's verandert, lees dan ook ons stuk over de korting voor elektrische auto's. Over de kilometerheffing voor vrachtwagens schreven we in dit bericht.
Zelf uitrekenen: Wegenbelasting berekenen
Bron: Rijksoverheid