Abqaiq, rond 1949
In september 2019 legde een aanval met drones de helft van de Saoedische olieproductie stil. Brent steeg in één handelsdag bijna 20 procent. Wat leert die schok de Nederlandse automobilist?
Een olieschok hoeft geen maanden te duren. Op zaterdag 14 september 2019 werden de olie-installaties van Abqaiq en Khurais in het oosten van Saoedi-Arabië aangevallen met drones. In één klap lag ongeveer de helft van de Saoedische olieproductie stil. Toen de markten twee dagen later opengingen, maakte de olieprijs de grootste sprong in bijna dertig jaar. Een terugblik op een schok die snel kwam en net zo snel weer wegzakte.
Het hart van de oliemarkt geraakt
Abqaiq is volgens oliemaatschappij Saudi Aramco de grootste installatie ter wereld voor het zogenoemde stabiliseren van ruwe olie. Daar wordt zwavel uit de olie gehaald voordat die naar raffinaderijen gaat. De installatie verwerkt meer dan 7 miljoen vaten per dag, ongeveer 7 procent van de wereldwijde olieproductie. Een oud-adviseur van het Witte Huis zei tegen persbureau Reuters dat een geslaagde aanval op Abqaiq zou voelen als "een zware hartaanval voor de oliemarkt en de wereldeconomie".
De aanval begon rond vier uur 's nachts en veroorzaakte grote branden, die pas na enkele uren geblust waren. De Houthi-beweging in Jemen eiste de aanval op. De Verenigde Staten en Saoedi-Arabië wezen Iran aan als verantwoordelijke, Iran ontkende. Ook Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zeiden in een gezamenlijke verklaring dat Iran verantwoordelijk was.
5,7 miljoen vaten per dag weg
Volgens de Saoedische autoriteiten daalde de productie van het land van 9,8 naar ongeveer 4,1 miljoen vaten per dag. Er viel dus 5,7 miljoen vaten per dag weg, zo'n 5 procent van de wereldproductie, zo staat in het Wikipedia-overzicht van de aanval.
Op maandag 16 september stegen de termijnprijzen voor Brent, de olie die in Europa de toon zet, met bijna 20 procent. Dat was de grootste sprong sinds de Iraakse inval in Koeweit in 1990. Ook de prijzen van benzine en stookolie in de VS en van goud schoten omhoog.
Even snel weer rustig
Een dag later kwam het geruststellende nieuws. Het Saoedische energieministerie liet weten dat de reparaties veel sneller gingen dan gedacht. Abqaiq draaide binnen 48 uur na de aanval al weer 2 miljoen vaten per dag, en de volledige productie zou eind september terug zijn. Saoedi-Arabië beloofde de export op peil te houden met olie uit de eigen voorraden. Daarop zakte de olieprijs op 17 september al een flink stuk terug, al bleef hij hoger dan voor de aanval.
Wat betekent zo'n schok aan de pomp?
Voor de Nederlandse automobilist is dit een leerzaam voorbeeld. Een sprong in de olieprijs van bijna 20 procent betekent niet dat een liter benzine ook 20 procent duurder wordt. Een groot deel van de pompprijs bestaat uit accijns en btw, en die bewegen niet mee met de olieprijs. Daarnaast reageren pompprijzen meestal met wat vertraging. Zakt de olieprijs na een paar dagen weer terug, zoals in 2019, dan blijft het effect aan de pomp vaak beperkt.
Wat kun je doen als de olieprijs plotseling omhoogschiet?
- Geen paniek-tanken. Bij een korte schok is het zelden nodig om meteen vol te gooien. Kijk eerst of de prijs aan de pomp echt verandert.
- Reken het uit. Met onze tankkosten-calculator zie je wat een paar cent per liter meer of minder je per tankbeurt kost. Dat valt vaak mee.
- Tank slim bij de grens. Woon je in de buurt van België of Duitsland, dan kan daar tanken schelen. Met tanken over de grens zie je of de omweg loont.
- Kijk verder dan één week. Wie vaak schrikt van olieprijzen, kan met de vergelijker van elektrisch, benzine, diesel en lpg uitrekenen wat een andere aandrijving per jaar scheelt.
Eerder schreven we over andere olieschokken, zoals de Golfoorlog van 1990 en het record van 2008. De aanval op Abqaiq laat zien dat de oliemarkt nog altijd kwetsbaar is voor één aanval op één plek. Tegelijk bleek in 2019 hoe snel de rust kan terugkeren als het aanbod weer op gang komt.