Volume omgerekend naar 15 °C
Vroeg op een koude ochtend tanken zou meer brandstof opleveren, omdat koude benzine minder ruimte inneemt. Het klopt, maar het verschil is piepklein: bij 10 graden verschil gaat het om zo'n 0,6 liter per 50 liter. De Beierse ijkdienst rekent het voor.
Het is een hardnekkige tip op verjaardagen en sociale media: tank 's ochtends vroeg, als het koud is. Koude brandstof neemt minder ruimte in, dus voor hetzelfde bedrag zou je meer liters krijgen. Natuurkundig klopt de redenering. Maar hoeveel scheelt het echt? Het Bayerisches Landesamt für Maß und Gewicht, de ijkdienst van de Duitse deelstaat Beieren, rekent het in een informatieblad voor.
Benzine zet uit en krimpt. Volgens de ijkdienst zet benzine per graad ongeveer 0,121 procent uit. Wie 50 liter tankt van 10 graden, krijgt omgerekend naar een standaardtemperatuur van 15 graden 50,30 liter. Tank je 50 liter van 20 graden, dan is dat omgerekend 49,70 liter. Tussen brandstof van 10 en 20 graden zit dus zo'n 0,6 liter verschil op een volle tank van 50 liter.
Wat dat in euro's is. Een eigen rekenvoorbeeld met een voorbeeldprijs van 2,00 euro per liter: 0,6 liter is ongeveer 1,20 euro. En dat geldt alleen als de brandstof in de pomp echt 10 graden kouder is. De benzine en diesel komen uit grote opslagtanks onder de grond, en die volgen de temperatuur van de buitenlucht niet van uur tot uur. Tussen een frisse ochtend en een zonnige middag op dezelfde dag is het verschil in de brandstof zelf daardoor meestal veel kleiner dan het verschil dat je buiten voelt. In de praktijk blijft er dan hooguit enkele tientallen centen over. Rijd je speciaal om, of wacht je met tanken tot de volgende ochtend terwijl je vandaag al langs een pomp komt, dan ben je dat voordeel zo weer kwijt.
In Duitsland soms al gecorrigeerd. Bij sommige Duitse pompen speelt de temperatuur helemaal geen rol meer. Volgens de ijkdienst mogen tankstations hun pompen uitrusten met een temperatuurcorrectie, die het getankte volume omrekent naar 15 graden. Dat is logisch, want de stations kopen hun brandstof zelf ook in omgerekend naar 15 graden. Zo'n pomp moet dat duidelijk melden met 'V bei 15 °C' of 'Volumen bei 15 °C' naast de literteller en op de bon. Op de foto zie je zo'n display. Bij koude brandstof wijst de teller dan iets meer liters aan, bij warme iets minder: je betaalt steeds voor de hoeveelheid bij 15 graden. Tank je bij zo'n pomp, dan maakt de temperatuur dus helemaal niets meer uit.
Meer liters dan in je tank past? Het informatieblad gaat ook in op twee klachten die de ijkdienst vaak krijgt. Wie meer tankt dan de tankinhoud uit het instructieboekje, wordt meestal niet opgelicht. Die inhoud is volgens de ijkdienst maar een richtgetal: afhankelijk van het model past er nog tot 17 liter extra in de vulpijp, slangen en expansieruimte. Ook verspringt het bedrag soms nog met een cent als je het vulpistool terughangt. Dat komt doordat de slang altijd vol brandstof staat en bij het bewegen een klein beetje doorstroomt. Dat is volgens de ijkdienst normaal gesproken geen fraude. Na het ophangen mag het bedrag niet meer veranderen.
Wat betekent dit voor jou? Het tijdstip van tanken is veel belangrijker voor de prijs per liter dan de temperatuur. In Duitsland mogen pompen hun prijs maar één keer per dag verhogen, om 12 uur. Lees daarover ons stuk tanken in Duitsland: doe het voor 12 uur. En het grootste verschil zit nog altijd in de keuze van de pomp: een onbemand station of een pomp net over de grens scheelt al snel tientallen centen per liter, niet een fractie van een cent. Reken met tankkosten berekenen uit wat een volle tank je kost, en kijk met tanken over de grens of een tankbeurt in België of Duitsland loont.
Kortom. Koud tanken levert natuurkundig iets op, maar zelfs bij 10 graden verschil is het nog geen liter per volle tank. Tank gewoon wanneer het uitkomt, en let op de pomp en het tijdstip in plaats van op de thermometer.