Tanker aan de horizon
In januari 2025 troffen de VS en het VK Gazprom Neft, Surgutneftegas en ruim 180 schepen van de schaduwvloot. De olieprijs steeg naar het hoogste niveau in drie maanden.
Archief – nieuws van 10 januari 2025.
Op vrijdag 10 januari 2025 kondigden de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk nieuwe sancties aan tegen de Russische oliesector. Het Witte Huis noemde ze "de meest ingrijpende sancties" tot dan toe. Volgens ANP via het Reformatorisch Dagblad troffen de maatregelen twee grote olieproducenten: Gazprom Neft, de oliedochter van staatsgasbedrijf Gazprom, en Surgutneftegas.
Een kwart van de Russische olie over zee
De twee bedrijven waren samen goed voor ongeveer een kwart van de Russische olie-export over zee. De VS legden daarnaast sancties op aan meer dan 180 schepen, tientallen oliehandelaren, dienstverleners in olievelden, verzekeraars en energiefunctionarissen. Veel van die schepen hoorden volgens het Amerikaanse ministerie van Financiën bij de Russische "schaduwvloot". Dat zijn schepen die Rusland zou gebruiken om sancties te omzeilen.
Minister van Financiën Janet Yellen sprak van verregaande maatregelen tegen Ruslands belangrijkste inkomstenbron voor de financiering van de oorlog tegen Oekraïne. Gazprom Neft noemde de plek op de sanctielijst "ongegrond, onwettig en in strijd met de principes van vrije concurrentie". Surgutneftegas reageerde in eerste instantie niet.
Timing vlak voor Trump
De sancties kwamen tien dagen voor de inauguratie van Donald Trump op 20 januari. De regering van Joe Biden zocht naar manieren om de onderhandelingspositie van Oekraïne te versterken voor mogelijke vredesbesprekingen. Trump had kort daarvoor gezegd een ontmoeting met Poetin voor te bereiden om de oorlog te beëindigen. Als president zou hij de Amerikaanse sancties ook weer kunnen opheffen. Die onzekerheid speelde mee in hoe de markt naar het besluit keek.
Olie op hoogste punt in drie maanden
De markt reageerde direct. Door de nieuwe sancties stegen de olieprijzen op 10 januari naar het hoogste niveau in drie maanden. Dat is logisch: als schepen en handelaren worden geblokkeerd, wordt het lastiger om Russische olie te verkopen. Kopers moeten dan elders zoeken, en die extra vraag naar olie uit andere landen duwt de prijs omhoog.
Waarom de schaduwvloot ertoe doet
Opvallend was de breedte van het pakket. De VS richtten zich niet alleen op twee producenten, maar op de hele keten eromheen: schepen, handelaren, dienstverleners en verzekeraars. Juist de schepen van de schaduwvloot waren volgens Washington bedoeld om eerdere sancties te omzeilen. Door die route aan te pakken, werd het lastiger om Russische olie toch op de wereldmarkt te krijgen. Hoe beter zo'n maatregel werkt, hoe minder Russische olie kopers bereikt. Voor de prijs werkt dat in dezelfde richting als een productieverlaging: minder aanbod, bij gelijke vraag.
Wat merk je aan de pomp?
In Nederland gaat het grootste deel van de benzineprijs naar accijns en btw. Een stijging van de olieprijs werkt daardoor gedempt door in de literprijs. Toch tellen zulke stappen op, zeker als ze samenvallen met een duurdere dollar of krappe voorraden. Een sanctiebesluit is dus zelden een directe schok aan de pomp, maar wel een factor die de bodem onder de prijs steviger maakt. Of het effect blijft, hangt mede af van de politiek: een nieuwe regering kan sancties aanscherpen of juist weer opheffen.
Je eigen sommetje
Rijd je dagelijks naar je werk, reken dan met de rekenhulp voor kilometervergoeding woon-werk na of je vergoeding je werkelijke kosten dekt. De ritkosten-calculator laat zien wat elke rit kost bij de actuele literprijs.