Brand raffinaderij Moskou (2026)
Rusland moet volgens de deal met Trump miljoenen vaten diesel leveren, maar 22 van de 34 raffinaderijen werden dit jaar aangevallen en de export lag in september stil. Wat betekent dat voor de pomp?
Vorige week vrijdag kondigde de Amerikaanse president Trump een deal met Rusland aan: het land moet miljoenen vaten diesel op de wereldmarkt brengen. Maar de vraag is of Rusland die belofte wel kan waarmaken. De Oekraïense president Zelensky zegt namelijk dat Oekraïne de aanvallen op Russische energiedoelen weer gaat oppakken. De NOS zette op een rij hoe het ervoor staat.
Raffinaderijen flink beschadigd
Rusland maakt diesel door ruwe olie in raffinaderijen te verwerken. Juist die installaties zijn al jaren doelwit van Oekraïense drones. Volgens een rapport van The Oxford Institute for Energy Studies werden in de eerste helft van 2026 22 van de 34 Russische raffinaderijen aangevallen. Analisten schatten dat de raffinagecapaciteit van het land daardoor zo'n 30 procent lager ligt dan vóór de oorlog.
Dat heeft grote gevolgen gehad. Normaal is Rusland, na de Verenigde Staten, de tweede dieselexporteur ter wereld, met een flink overschot. Door de schade ontstond er in Rusland zelf een tekort aan olieproducten. Het Kremlin verbood daarom eerst de export van benzine en later ook die van diesel. Volgens cijfers van dataleverancier Kpler lag de Russische dieselexport in september volledig stil. Een jaar eerder ging het nog om 1,5 tot 2,5 miljoen ton per maand.
Wat de deal inhoudt
Volgens de afspraak levert Rusland deze maand 300.000 ton diesel aan de VS. Later dit jaar zou dat moeten oplopen tot 3 miljoen ton, omgerekend zo'n 21 miljoen vaten.
Kpler-analist Ivan Rjabov verwacht dat de eerste levering wel lukt. Die ligt volgens hem ver onder wat Rusland vóór de oorlog uitvoerde. Of ook de grotere hoeveelheden later dit jaar haalbaar zijn, hangt volgens hem af van hoe hard de raffinaderijen de komende tijd worden geraakt. Oekraïne leek zich de laatste tijd overigens meer op datacenters te richten dan op olie-installaties.
Energiedeskundige Lucia van Geuns van het Haags Centrum voor Strategische Studies wijst erop dat Rusland nog 'zomerdiesel' in opslag heeft: diesel zonder antivriesmiddel. In de herfst stapt het land over op winterdiesel, waardoor die zomerdiesel vrijkomt en Rusland er graag vanaf wil. Toch is exporteren niet zo eenvoudig. Olie en olieproducten gaan via havens aan de Zwarte Zee en de Oostzee, en ook daar voert Oekraïne nog steeds aanvallen uit.
Waarom Rusland de deal wil
De afspraak ligt gevoelig, omdat de opbrengst rechtstreeks de Russische staatskas in gaat. Olie en gas zijn goed voor gemiddeld een vijfde van de Russische economie. "Olie is de melkkoe voor het land", zegt Morena Skalamera, universitair docent Rusland-studies aan de Universiteit Leiden. Landen als China, Turkije en India kopen nog veel Russische olie.
Opvallend: volgens het Oxford-rapport is het wegvallen van de export van olie en olieproducten in 2026 volledig gecompenseerd door de hogere olieprijzen als gevolg van de Iran-oorlog. Rusland profiteert dus juist van de onrust in de wereld.
Merk je het aan de pomp?
Voor Nederlandse automobilisten is het antwoord voorlopig: nauwelijks. Volgens Van Geuns gaat het op wereldschaal maar om een kleine hoeveelheid diesel. Daardoor zal de prijs aan de pomp niet snel dalen. En omdat het onzeker is of de grotere leveringen er wel komen, is het verstandig om niet te rekenen op een snelle prijsdaling.
Rijd je veel op diesel? Reken dan zelf uit wat een volle tank je nu kost met onze tankkosten-rekenhulp. Woon je dicht bij de grens, kijk dan ook of tanken over de grens voor jou voordeliger uitpakt. Zo stuur je zelf bij, wat er ook gebeurt met de Russische diesel.
Bron: NOS