Archieffoto
Vanaf 2028 betalen brandstofleveranciers in de EU voor de CO2-uitstoot van benzine, diesel en lpg. Wat betekent het nieuwe ETS2 voor de prijs aan de pomp?
De Europese koolstofprijs op brandstof komt dichterbij. Vanaf 2028 gaat ETS2 van start, een tweede Europees emissiehandelssysteem dat naast gebouwen en kleine industrie ook het wegvervoer omvat. Dat betekent dat er voor het eerst een prijs komt te hangen aan de CO2-uitstoot van de benzine, diesel en lpg die je tankt. In België staat het onderwerp volop in de belangstelling, maar omdat het een Europese regeling is, krijgt ook de Nederlandse automobilist ermee te maken.
Hoe het werkt. Volgens Vlaanderen.be moeten leveranciers van fossiele brandstoffen vanaf 2028 elk jaar emissierechten kopen voor de CO2 die vrijkomt bij het gebruik van wat ze verkopen. Die kosten worden deels of volledig doorberekend aan de eindgebruiker, dus ook aan wie rijdt op benzine, diesel of lpg. Je betaalt dus niet zelf rechtstreeks, maar merkt het in de prijs per liter. De Vlaamse overheid benadrukt dat ETS2 formeel geen belasting is: de prijs per ton CO2 wordt bepaald door de markt, binnen een uitstootplafond dat elk jaar lager wordt. Voor jou aan de pomp voelt het wel als een extra heffing.
Om hoeveel gaat het? De CO2-prijs ligt nog niet vast. De Europese Commissie raamt die in de beginjaren op ongeveer 55 tot 69 euro per ton. Factcheck.Vlaanderen haalt berekeningen van het Belgische Federaal Planbureau aan: bij 60 euro per ton, en als leveranciers alles doorrekenen, wordt benzine ongeveer 10 procent duurder (zo'n 17 cent per liter) en diesel ongeveer 11 procent (zo'n 19 cent per liter). Econome Estelle Cantillon (ULB) komt bij een prijs van 45 euro per ton uit op ongeveer 10 cent extra per liter benzine en 12 cent per liter diesel. Dat zijn Belgische berekeningen; de precieze bedragen in Nederland hangen af van de uiteindelijke CO2-prijs en van hoeveel leveranciers doorrekenen.
Er zit een rem op. De eerste emissierechten worden in 2027 al geveild, en de Europese Commissie brengt dat jaar extra rechten op de markt. Stijgt de prijs in de eerste drie jaar boven de 45 euro per ton (prijspeil 2020), dan kunnen extra rechten uit een reserve worden vrijgegeven om de prijs te drukken. Een harde garantie op een lage prijs is dat niet, maar het moet uitschieters voorkomen.
Geen kilometerlimiet. Op sociale media gaan verhalen rond dat Europa gaat bepalen hoeveel kilometer je mag rijden. Dat klopt niet, schrijft Factcheck.Vlaanderen: de verplichtingen liggen bij de brandstofleveranciers, er komt geen teller en geen maximum aantal kilometers. Bestaande auto's mogen ook na 2035 gewoon blijven rijden.
Wat betekent dit voor jou? Twee dingen zijn belangrijk. Ten eerste: ETS2 verhoogt de prijs nu nog niet. Wat je dit jaar aan de pomp betaalt, wordt vooral bepaald door de olieprijs en de geopolitiek. Volgens energie-econoom Marten Ovaere (UGent) is het verwachte effect van ETS2 meerdere keren kleiner dan de prijsstijging die we in 2026 al zagen. Ten tweede: ETS2 geldt voor fossiele brandstof, niet voor elektriciteit. Wie elektrisch rijdt, valt er volgens de Vlaamse overheid buiten. Overweeg je de komende jaren een andere auto, dan is dat een extra argument om de kosten per kilometer goed te vergelijken. Dat doe je met onze rekenhulp elektrisch vs benzine, diesel en lpg.
En grenstanken? Omdat ETS2 in de hele EU geldt, komt de CO2-prijs straks in Nederland, België en Duitsland bovenop de literprijs. Het verschil over de grens blijft daardoor vooral afhangen van de nationale accijnzen en prijsniveaus, niet van ETS2. Of tanken over de grens voor jou loont, reken je uit met tanken in België of Duitsland, en met de rekenhulp voor tankkosten zie je wat 10 tot 20 cent per liter extra per tankbeurt scheelt.
Een deel van de opbrengst van ETS2 gaat naar het Europese Sociaal Klimaatfonds, dat kwetsbare huishoudens moet helpen met bijvoorbeeld isolatie, een warmtepomp of betaalbaar openbaar vervoer.
Bron: Factcheck.Vlaanderen